Lai Tlangval Ka Sinain Ka Kedil A Kak Lo I Ka Voih Ah Behrumthu Rim A Nam Lo- Dr. Tuang Peng Thang

Theihtlei

Keimah Laipa le Ka Kawi le Pahnih- Thinlung i damhnak ah a rel huammi caah

Image may contain: one or more people, plant, outdoor, nature and water

Laipa, lai tlangval ka si ko nain zakkeh ka ngei bal lo i luval ruang ah nungak inn ah ka luthak kaa kheuh bal lo. Ka kedil a kak bal lo i ka voih ah behrumthu rim a nam bal lo. Hawinih an catang le an fimnak le khuapi an tlawnnak an i chuan tawn lio ah zeihmanh chuan ning ka ngeih ve lo caah ka liang cung tuah banluang le thingro rumro hi ka chuan ve tawn. Va ka pelnak ka zaal le bang cu aa chuang camcin ko. Hawifa nih ca an thiamnak, kutzung an thiammi an an chim tawn lio ah keinih kan thiam bikmi cu midang a thiam ciami forh le an tha thawhter.

Image result for kedil kak

Hawikom nih bom puahcia ah tichung pil ka thiam ve. Bom puah caan a phak ahcun tiva kal ka duh tuk ahhin ka tawka hi thahau duahmi ko a lo. Thutden he aa seng kho tawn lo. Tiva kal vun i thawh lai ahcun chungtlikmi ekinn kal bang ka khul a rang kho taktak. Tiva chungah sanghra thlek bang var sur in aa vuan mi ngan vun pil hnawh lai ka ruah ah ka thinlung hi hmaa hnaikhuarmi bang a tur utmat ko. Ka mit thlam ah ka kawi le pahnih an hung cuang. Keimah he cun thumthlak kan si.

An pahnih in an umnak ding ka theih colh. Ziah a rak hnga lo? tiah an rak ka hlam cang theu lai. Cocalola, sunkit tibantuk a dingbal ve lo mi a nunih buhhang a zetmi a dinlo vek ahcun Sungpi nu nih buhthing haang a chuan i a thlor tawnmi Lai zureu long bak a dingmi Ro Bik. Ka kawipa Ropi hi mi khansang nawn, minak bunban tha a si. Aa timh cangmi ah tlaoh khawh a si lo. A duh lomi ahcun ttheng hmanh nih a kalh kho lai lo an tii tawn. Tih le tih lo ding a thei lo. A rit cang ahcun dang kuahmah in nih a hmang.

Kanmah thumthlak kawifa hna lakah Ropi hi a khungkhan a thabik nain a hrut bik. Kan dehcawh lengmang nain ruah lopi in a kan hlen ve tawn. Fial chuk fial cho ah kan hman nain amah lo hin kan tuah khawh lomi thil a tam ngai tawn. Laipa kawifa rual thumthlak lakah a pum a hme bik le thil a thei bik kan chim vemi hi a theih cia lomi aum bal lo. Hawinih an humh tonmi an chimmi a chimchin hmanhah anmah nak in a thiam deuhmi, a bia kan zumh pah tawn lo zongah kan ngiah duh ngaimi Hrangte. Kan i ton tawn nak, Sungpi nu inn ah ka va fuh hna. Mah kong chiatnak i chimp hung a si lo caah ka kong ka chim lai lo. (A duhmi nih anmah va hal hna Uu)

Sungpi nu cawnnak zei hmanh a ngei lo nain chumhchuan leiah cun kan khua ah Master degree an pek cangmi chunhthah ni zong ah zei bantuk bel hmanh in rawl chumh ah a hrulh ter bal lomi a si. An ci le kor hrinsornak in zuu chum ding hrimhrim in hrinmi cu a si lo nain lai facang vanlongbel in a chumh cang ahcun zuu ca i a chumhmi a si lo hmanh ah kannih pawl adingmi nih cun a reu rim a nam tiah kan tlaihchan colh mi a si.Sungpi nu inn ah kan pathum in kan vun thut cun tiva kal kong ka ceihpi hna.

Hrangte hi laica tangli awng lo a si nain Kalaymyo voi hnih hrawng a phak kan theih komi cu hraithum hrawng a vun din ahcun Yangon a phan. Kawl holh rumro hin a holh i hrai ngannak a din ahcun Mirang holh rumro in aa hrocer cang. A mirang holh hi kan thieh piak lo nain kan lung a hring. Kan mawh lonak cu mirang holh a thiammi kan hal hna zong ah an thei ve hlei lo. A chim tawnmi cu, “I am staang, I dawn ka ree, man an me, you are my bee fire” hei ti phun rumro khin a holh. A sullam kan thei lo nain Ropi ko hi dang kuahmah in a ni tawn. A voi tam cang kaw, kaa by heart dih deng cang.

Hrangte a vun rit i Sungpi nu thutden sau a vun i nam pah in ka tho lai a ti ah thutden kut hmanh a nganh pah cang bu khin vanpang i muai pah in phawhlet lei ah a bawngbi chung in a unaupa te hmanh tha tein chuah kho ti lo in a zun a vun zun ahkhin “A lum ko ee. Zeihme asi?” A vun ti ahkhin cun a rak i zun hnawh cang tinak a si. Mizoram in ahungtlungmi Bawi Lian sinah bom a um ko ti kan theih bak cun thaizing cu bom puak ding in lungtlinnak ka ngei i puah nga le a kep pahra kan caawh colh. Hrangte nih “A ho hmanh nih nan puah ngam lai lo. Keimah nih ka puah lai” a ti. Ropi nih, “Na thiam tak maw eh?” a vun ti ah khin, “Kei cu bom ka puah ahhin a fio khi a kep he aa rual tluk in pei ka tuah cu, puum cung hmanh in ngaleng aa chawkmi ka puah hnaawh tawn hna” a ti. Kan lusuk cu a tha ko.

A zan kan dinmi kan lufak hmanh a dam rih lo caah hitbuung in kan um ko nain hraikhat din zong ka duh ti lo. Chuncaw i funh in kan kal colh. Sungpi nu tihang kan i ken lo caah an thin hung pah. Keimah nih bom a puak ding kan si caah a tha lo ka timi a si. Tiva ka vun naih deuh deuh Hrangte mithmai a chia deuh deuh. Sungpi nu chuanmi buhhnag ken ka sian lo caah a si rua ka timi kha si dawh a si lo. A takram vun luh ding a zenhbia tu si dawh a si. Tiva kan phan. Nga umle um lo kan vun zoh cu an i chawk len ko. Kan tha naum ngai ngai nain kan lak ah a hmebik Hrangte a holh duh lo. Hnu lei ah a kir. “Ziah puah awk a tha lai lo maw?” Ka vun ti i “Ka thei lo” a ti.

Ropi nih “Puah zawk ko. Atha tuk ko hih, nga tlaih ding kaa ngaih tuk cang hih” a ti. Hrangte voi dong a khul ran a lo ti lo. Huam lo taktak khin duh sah tein bom cu a vun tuah. “Kei cu ka chep ngam lai lo kha awh” ka vun ti. Ropi nih, “Kei zong ka duh lo. Ka pa kut le Pu Luai kut khi nan hmuh ko hme khi” a ti. A pa hi bom puahnak ah aa hliam cangmi a si. Hrang te nih kan bom cu a fio cu khap khat tluk in a tuah. “A sua tuk lo maw? kan vun ti i “Keimah nih ka thieh ko” a ti.

Kuak dawpcia bak in kan vun pek. Tiva kam le lungpi cung cun a vun fuh. Kan nih hnulei ah ka i thawn ve. Hrangte a kut a thir tuk ahhin a kuak le bom fio a tong kho ti lo. A vun i tong rua a ti i tichung ah a von hlonh bak in kan sin lei ah khul rang taktak in a hung zam. A puah thiam bik hmanh a hung zam ahcun kan zam ve. Kan hnakhaw kan i phih a puak hlei lo. Kuat fungkhat cio kan zuk hnu zongah a puak hlei lo. Puah ding ahcun thawngtheih a Za cang ticu cheupi awng lo Ropi hmanh nih aa fiang tuk cang. “A fio hlah maw na kuakci he an i tong lo. Na nawng lo hlah maw?” kan vun tiah, “Ka nawn tuk. A meici a chuah ning hmanh a tha tuk” a kan ti.

“A tolh le si ko lai” ka ti i kan pahtum in ka va zuang. A tolh le siko lai kan ti buin tihchuk ngamhchunh khin ti va cu kan bik. “Kan char than te ko lai. A dang vun puah than ko ka vun ti” A hmai aa chiat i hmai tikhal achauk dih cang. A zenh bak ko cang. A voihnihnak a vun tuah than cu a fio cu a hlannak in a sua deuh. Ram Lian te caw laipong kan timi lai hri nak hmanh in a sua deuh lai. Kan puah ngam ve lo caah kan lung tling lo nain kan ca ngam ve ti lo. Thathawhnak um bak loin bom a tuah mi cu kan nih pahnih nih video zoh in kan rak zoh ko. A thawpi a vun chuah pah in, “Zuu kan i ken lomi cu a poi tuk ee”a ti. Khua ka ruat a thirmi cu zudin lo ruang ah a si loh ticu kan i fiang tuk ko. Lungtling lo tuk mithmai khin a vun kan zoh i, “Zoh sawsawh loin a thut tal cu ka thutpi ve u ca”a vun kan ti. Ropi nih “Puah zawk ko. Sungpi nu inn i naa chim ning bantuk cu na si lo hih” a vun ti.

Hrangte nih a vun meet I, “Dai ko, a cheh hmanh na chep ngam lo hih”a vun ti. An i chawnh biak ning ka ruah ah, bom chep loin an i vua lai ti ka phang ngai.Tlawmpal kan vun zuang than i lungpi cungah cun kuak cu a vun pak thluahmah than. A kut i a vun lak cun athir a zual. Kuakmei le bom fio cu an tongkheng kho ding ruan an lo lo. Pu vom le phe te ko an lo cang. A fio a kangcang rua tiah a ruah i, “Zam uu, a vun kan ti cu kanmah leiah bom a vun hlonh i amah tu ti chung ah puchung tiah a zuang. Ropi he thih hmasa tih kan i zuam i kan phirpahlik lo in kan zam.

Ropi he kan tlik i kan ran tluk hin rang zungzal u sihlaw, marathon ah sui medel tam ial kan lak cang hnga. Tlangval upa, than a dong ve cang mi lung khawkhrawk lak ah kan zam lio kha a kan hmutu um hna seh law an nih a chuah lo hmanh ah an tih lai i an zam ve ko hnga. Ka saihmahang lo in lungpi phen ah kaa thup. Ropi ka vun zoh i ka hmu ti lo. Bom puah thawng bel cu ka thei hlei loh. Tha tein ka vun zoh cu cheng ah a rak tolh i a bawngbi tawka zong tlek dih in tiva kam in a vun thawh lio cu ka hmuh. Tah lakah nihchuak tiah Ropi tawka cu a nah ning zoh ah thakpherh nih vun thum hrawng cu rak tlunh cang sehlaw a lo.

Tiva sum lei lawng a zoh komi ka hawipa Ropi cu, “A puak cang maw?”ka vun ti cu, ka hal hlan ka ngai. A lau tuk ahhin lungpi cung cu ti ah a zuang than. Minung hi thla kan ngeih lo zongah kan rak zuang kho ko hi teh. Zuang ding hin thla ngeih theng a herh lo ti kaa fiang cang. Kaa faing tuk. Ropi zuan lio hme ka hmuh cu. Lung phen ah kaa thup. Ka nih chuak tuk nain kaa phuhrung tuk i ka ni ngam lo. Thinhung nagiin a hungchuak i lungpi cungah a namtong a kut ah i hum buin, “Khawika dah na um? tiah thinhan aw in a vun ka chawntu aw cu ka theih balmi pa aw a si ko nain cubantuk a awcawi cu ka voikhat theihnak a si. A thinhun mithmai cu, minung pasarih thinhun mithmai fonhmi tluk si lai.

Kaa sum kho lai lo ti ka phan caah lungpi phen ah ka thu i ka hmur kaa huh bu in ka ther thliahmah ko. Ropi nih, “Hung chuak. Zuang sih. Hrang bawtor hi cuh, i zoh seh” a ti. Nih kaa sum tuknak ah ka baa taktak. Keimah zong zoh lemlo khin, “Kha bantuk lio ah hnulei in ruah lopi in i chawn ding a si lo teh. Ka lautuk nak ah ka thih lo kha na van tha khah” a vun ka ti. Ropi hi capo saih thiam a si lo nain tuni ah hin cun ka ca ahcun capo thiambik nak in a ka nihter tu a si ko lai.

Bom cheh thiam kan hawipa vasum leiah a ummi cungah ka thinhun nak tucu Ropi ka hmuh i ka nihnak nih a ka thawl piak diam. Ropi nih hin, Hrangte hi a vuak taktak lai ti ka phang cang. Lam hla ngai kan rak tli ko rua teh. Chuk zuan lei a si nain ka phan kho colh lo. Panak nawn khungkhan tha nawnmi ka hawipa nih cun, “A thawngpang dai ko ee. A thi hlah maw?Ti ah hlah maw a pil?”a vun ti. A mithmai ka zoh ah thinhun mithmai a um ti lo i thinphanak mithmai tu ka humh caah ka hna a ngam ngai. A thi lai lo ticu kaa fiang ko. Keimah nak in ti a thiam deuhmi a si. A mui kan hmuh hlan cu a thin aa nuam loh i, tiva kuang zoh buin thang taktak in a auh len ko. A kan hawih lo caah, “A thi ko lai. A vun ti than”

“A thi ko lai na ti ahcun au ti hlah. Mithi nih an hawi kho lai lo cuh” ka vun ti i keimah nih ka awthereng cuah in ka vun auh. Vasum lei lamhla nawn pi khin a vun kan hawih. I phur hrung nawn khin a ra. A rak kan hawih lo kha aa phuhrun caah a si. Ropi mithmai cu a thar in a thin ahung mi mithmai ah aa thleng than. “Hrang bawtawr, kan thin a kan phan ter tuk ee” a ti. . Ra seh keimah nih bom he hin ka temchinh lai i nga puaknak ah ka hman lai” a ti. Aa timh cangmi tlaoh a har zia a theitu ka sicaah ka thin phang ngai. Ka lem lengmang i a thin a dam than.

Keimah nih ka thiamnak chuah a hau cang. Hrangte nih a kan chehnak bom cu kan zoh i mei hma hrim a um lo. Kuatci hrim nih a rak tong lo i kuak hrim in a rak nawng lo. Ropi cu bomcheh tih nun lo zia ka vun chimh taktak cu ka thiam tuk ahhin, tuan ah “Kan puah lai lo. Ka pa kut khi ka hmuh ko hme cu” a titu nih khan. “Kan ngamh tuk, ka cheh lai a vun” ti ko. “Hrangte chep duh ti hlah, na thertuk le ngan lam an zam dih lai”a ti. Hrangte nih “Na cheh ngam ahucn Sungpi nu te inn i kan din tikah na duh tawh in na din lai. Vo i phawt tik zong ah nangmah nawl bak asi lai” a vun ti.

Keinih a uartuk ti ka theihmi “Iangku zong vo kan tuah chih ko lai” ka vun ti cu kan meeting a tluang ngai. Kan bom cu a fio kan vun cik buk cu, kut cangcen bak in kan vun tuah. Tih ngaibu cun a vun cheh. Ahohmanh kan zam ti lo. Voi hnih tloh cangmi kan bom a vun puah taktak cu tiva cungah rangdul an i vuan ko. Leklak kan vun zuam hnaawh cu tam ial kan tlaih ko. Kut ro in kan tlung rua lai kan ti hnu ah ka vun tlaih than caah a cheptu he a char tu he kan i nuam hringhran. Tiva te hrawn pah in chuak ah kan zuang i sur kan vorh pah.

Tili that deuh nak ah kan puak pah thlauhmah ko cang.Kan tha a tho tuk cang i tivapi kan vun tlak ahcun Hrangte a ziakel a chauk i “Ropi hi nawlngeitu bik a si lai. Sungpi nu zuu kan din tik zongah a mah nih zuu a kan thlet canglai. Kan nih cu a kan pek sian ahcun kan ding lai. Sian lo ahcun kan ding lai lo”a vun ti. Ropi a sopaw cang kaw, tivapi lungkua phun kan phan. A chaklei in vun cheh ding ah le kan phan deuh lai lo. A thlang lei in le kan phan deuh lo. A chung ah va luh deuh a hau. Ropi nih “Mau va sam u law, pum kan tuah lai i pum cung in a chungah ka va lut lai i ka puah lai” a ti ko cang.

Pum kan tuah hnu ah tlawm pal a vun lut i a puak taktak cu char cawk lo in kan tlaih ko. Bom apuah hnu tlawmpal ah Ropi zong zoh ti loin nga cu kan pilh colh. A mah kan hmu lo nain Ropi zong ngaleng tongsu pathum bak vun i chuakpi buin a hung chuak. Bom voikhat chehnak ahcun a tlai tambik kan si theu lai.Sungpi nu inn i kan cawlcangh ning bel cu ka chim ti lai lo. Hrang te bel nih Ropi holhnak a tinh hlei lo. Laipa keimah le ka kawi le pahnih bomh kan puah lio kha ka ngai ko ee. An dam ve hnga maw? Atu ahcun Laikhal tuanbia an si ko cang.

Credit: Rev. Tuang Peng Thang

Leave a Reply